ایمفینزی (Imfinzi) با نام ژنریک دوروالوماب (Durvalumab) یکی از داروهای نوین حوزه درمان سرطان است که در گروه داروهای ایمونوتراپی یا ایمنی‌درمانی قرار می‌گیرد. این دارو با کمک به فعال شدن سیستم ایمنی بدن، توانایی سلول‌های دفاعی را برای شناسایی و مقابله با سلول‌های سرطانی افزایش می‌دهد.

ایمفینزی چه ترکیباتی دارد؟

ماده مؤثره داروی ایمفینزی، دوروالوماب است. دوروالوماب یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی است که به پروتئین PD-L1 متصل می‌شود و مانع از اتصال آن به گیرنده‌های PD-1 و CD80 می‌شود.

این دارو به شکل محلول تزریقی و برای تزریق داخل وریدی عرضه می‌شود. قدرت و حجم ویال باید مطابق مشخصات درج‌شده روی بسته‌بندی بررسی شود. در مورد فرآورده با عنوان 150mg/10ml، لازم است غلظت و مقدار ماده مؤثره با برچسب رسمی همان محصول تطبیق داده شود؛ زیرا فرآورده‌های شناخته‌شده ایمفینزی در برخی بازارها با قدرت‌های متفاوت عرضه می‌شوند.

مکانیسم اثر ایمفینزی چگونه است؟

سلول‌های سرطانی در بسیاری از موارد از سازوکارهای طبیعی بدن برای فرار از سیستم ایمنی استفاده می‌کنند. یکی از این روش‌ها، افزایش یا استفاده از پروتئین PD-L1 است. این پروتئین با اتصال به گیرنده PD-1 روی سلول‌های ایمنی، می‌تواند فعالیت سلول‌های T را کاهش دهد و مانع حمله مؤثر آن‌ها به سلول‌های سرطانی شود.

داروی ایمفینزی با اتصال به PD-L1، این پیام مهاری را مسدود می‌کند. در نتیجه، سلول‌های T می‌توانند فعالیت ضدسرطانی خود را بهتر انجام دهند و سلول‌های سرطانی را شناسایی و هدف قرار دهند.

به همین دلیل، ایمفینزی برخلاف بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی که مستقیماً تقسیم سلولی را هدف قرار می‌دهند، از طریق تغییر پاسخ ایمنی بدن عمل می‌کند. البته فعال شدن سیستم ایمنی ممکن است باعث التهاب و آسیب به برخی بافت‌های سالم نیز شود.

موارد مصرف داروی ایمفینزی

ایمفینزی در شرایط مشخص و بر اساس دستورالعمل‌های درمانی برای برخی سرطان‌ها تجویز می‌شود. مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

۱. سرطان ریه غیرسلول کوچک (NSCLC)

یکی از کاربردهای مهم ایمفینزی، درمان برخی بیماران مبتلا به سرطان ریه غیرسلول کوچک است. این دارو ممکن است در شرایط مختلف مورد استفاده قرار گیرد؛ از جمله:

  • درمان بیماران مبتلا به سرطان ریه غیرقابل جراحی در مرحله سوم، در صورتی که پس از شیمی‌درمانی هم‌زمان با پرتودرمانی، بیماری پیشرفت نکرده باشد.

  • درمان پیش از جراحی در برخی بیماران مبتلا به تومور قابل برداشت، همراه با شیمی‌درمانی حاوی پلاتین و ادامه درمان پس از جراحی.

  • درمان برخی بیماران مبتلا به سرطان ریه متاستاتیک، در ترکیب با داروهای دیگر مانند ترملیموماب و شیمی‌درمانی، با توجه به وضعیت مولکولی تومور.

۲. سرطان ریه سلول کوچک در مرحله گسترده

در برخی بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول کوچک در مرحله گسترده، ایمفینزی به‌عنوان بخشی از درمان خط اول و همراه با داروهای شیمی‌درمانی مانند اتوپوزاید و سیس‌پلاتین یا کربوپلاتین استفاده می‌شود.

۳. سرطان مجاری صفراوی

ایمفینزی در برخی بیماران مبتلا به سرطان موضعی پیشرفته یا متاستاتیک مجاری صفراوی، همراه با داروهای شیمی‌درمانی مانند جم‌سیتابین و سیس‌پلاتین تجویز می‌شود. هدف از این درمان، کنترل رشد بیماری و بهبود پیامدهای درمانی است.

۴. سرطان کبد (HCC)

در بیماران منتخب مبتلا به سرطان پیشرفته کبد که امکان درمان موضعی یا جراحی مناسب برای آن‌ها وجود ندارد، ایمفینزی می‌تواند همراه با داروی ترملیموماب مورد استفاده قرار گیرد. تصمیم‌گیری درباره این روش به عملکرد کبد، وضعیت عمومی بیمار و شرایط بیماری وابسته است.

۵. سرطان آندومتر

در برخی بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته یا عودکننده آندومتر که تومور آن‌ها دارای نقص در سیستم ترمیم عدم تطابق DNA یا وضعیت dMMR است، ایمفینزی می‌تواند همراه با کربوپلاتین و پاکلیتاکسل و سپس به‌صورت تک‌دارویی استفاده شود.

۶. برخی سرطان‌های دیگر

بر اساس به‌روزرسانی‌های دستورالعمل‌های درمانی، ایمفینزی ممکن است برای بعضی بیماران مبتلا به سرطان مثانه یا آدنوکارسینوم معده و محل اتصال معده به مری نیز کاربرد داشته باشد. این موارد به نوع دقیق تومور، مرحله بیماری و شرایط تأییدشده درمان بستگی دارند.

فواید و مزایای داروی ایمفینزی

ایمفینزی به دلیل عملکرد متفاوت خود نسبت به شیمی‌درمانی، در درمان برخی سرطان‌ها جایگاه مهمی پیدا کرده است. از جمله مزایای احتمالی این دارو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فعال‌سازی سیستم ایمنی: کمک به سلول‌های ایمنی برای شناسایی بهتر سلول‌های سرطانی.

  • هدف‌گیری مسیر PD-L1: مسدود کردن یکی از سازوکارهای فرار سلول‌های سرطانی از پاسخ ایمنی.

  • قابلیت استفاده در ترکیب درمانی: امکان تجویز همراه با برخی داروهای شیمی‌درمانی یا ایمنی‌درمانی.

  • کاربرد در مراحل مختلف برخی سرطان‌ها: استفاده در شرایط درمانی منتخب، از درمان پیش از جراحی تا کنترل بیماری پیشرفته.

  • کمک به کنترل طولانی‌تر بیماری در برخی بیماران: در گروه‌هایی که به درمان پاسخ می‌دهند، ممکن است کنترل بیماری برای مدت بیشتری حاصل شود.

میزان اثربخشی ایمفینزی در همه بیماران یکسان نیست و به عواملی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، ویژگی‌های مولکولی تومور و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.

عوارض جانبی داروی ایمفینزی

ایمفینزی مانند سایر داروهای ضدسرطان می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند. برخی از عوارض خفیف و قابل‌کنترل هستند، اما گروهی از عوارض به دلیل فعال شدن بیش از حد سیستم ایمنی ممکن است جدی و حتی خطرناک باشند.

عوارض شایع

  • خستگی و ضعف عمومی

  • تهوع

  • کاهش اشتها

  • بثورات پوستی و خارش

  • اسهال یا یبوست

  • درد عضلانی و مفصلی

  • سرفه

  • تب

  • درد شکمی

  • ریزش مو، به‌ویژه در درمان‌های ترکیبی با شیمی‌درمانی

عوارض جدی ناشی از فعالیت سیستم ایمنی

از آنجا که ایمفینزی فعالیت سیستم ایمنی را تغییر می‌دهد، ممکن است سیستم دفاعی بدن به اندام‌های سالم حمله کند. این واکنش‌ها گاهی در طول درمان یا حتی پس از پایان آن بروز می‌کنند.

التهاب ریه (پنومونیت): ممکن است با سرفه جدید یا تشدیدشونده، تنگی نفس و درد قفسه سینه همراه باشد.

التهاب روده (کولیت): اسهال شدید یا مداوم، درد شکم و وجود خون یا مخاط در مدفوع می‌تواند نشانه آن باشد.

التهاب کبد (هپاتیت): افزایش آنزیم‌های کبدی، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره و درد قسمت راست بالای شکم از علائم هشداردهنده هستند.

اختلالات غدد درون‌ریز: التهاب تیروئید، اختلال عملکرد غده هیپوفیز یا فوق‌کلیه و دیابت ناشی از اختلال ایمنی ممکن است رخ دهد. خستگی غیرعادی، تغییر وزن، سردرد، سرگیجه و تشنگی یا ادرار بیش از حد باید بررسی شوند.

التهاب کلیه: ممکن است با تغییر در عملکرد کلیه یا افزایش کراتینین مشخص شود.

واکنش‌های پوستی شدید: در موارد نادر، واکنش‌های جدی پوستی ممکن است ایجاد شوند و نیاز به بررسی فوری دارند.

التهاب سایر اندام‌ها: در موارد نادر، التهاب قلب، پانکراس، عضلات یا دستگاه عصبی نیز گزارش شده است.

در صورت بروز تنگی نفس، اسهال شدید، زردی، درد قفسه سینه، ضعف شدید، گیجی یا بثورات پوستی گسترده، بیمار باید فوراً با تیم درمان تماس بگیرد یا به مرکز درمانی مراجعه کند.

نحوه مصرف و دوز داروی ایمفینزی

ایمفینزی به‌صورت تزریق داخل وریدی و تحت نظارت کادر درمان تجویز می‌شود. این دارو نباید در منزل یا بدون تجهیزات و نظارت پزشکی تزریق شود.

مقدار مصرف و فاصله تزریق به نوع سرطان، وزن بیمار، مرحله درمان و داروهای همراه بستگی دارد. در برخی رژیم‌های درمانی، دارو هر دو هفته، هر سه هفته یا هر چهار هفته تجویز می‌شود. در بعضی برنامه‌ها نیز پس از چند دوره درمان ترکیبی، مصرف ایمفینزی به‌تنهایی ادامه پیدا می‌کند.

مدت زمان معمول تزریق وریدی پس از آماده‌سازی، حدود ۶۰ دقیقه است؛ با این حال، دستورالعمل مرکز درمانی و اطلاعات رسمی همان فرآورده باید رعایت شود.

نکته مهم: مقدار 150mg/10ml به‌تنهایی به معنی دوز کامل درمانی بیمار نیست. دوز نهایی باید توسط متخصص سرطان تعیین شود و ممکن است به چند ویال یا مقدار متفاوتی از دارو نیاز داشته باشد. از تغییر مقدار یا فاصله تزریق بدون نظر پزشک خودداری کنید.

موارد احتیاط و هشدارهای مهم

پیش از شروع درمان با ایمفینزی، پزشک باید سابقه پزشکی و وضعیت عمومی بیمار را بررسی کند. توجه به موارد زیر اهمیت زیادی دارد:

  • بیمار باید سابقه بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید یا بیماری التهابی روده را به پزشک اطلاع دهد.

  • سابقه پیوند عضو یا پیوند سلول‌های بنیادی باید حتماً مطرح شود.

  • وجود بیماری‌های ریوی، کبدی، کلیوی یا اختلالات غدد درون‌ریز باید بررسی شود.

  • در طول درمان، آزمایش‌های خون و بررسی عملکرد کبد، کلیه و تیروئید ممکن است به‌صورت دوره‌ای لازم باشند.

  • در صورت بروز علائم جدید، حتی اگر خفیف به نظر برسند، باید تیم درمان مطلع شود.

  • قطع، تأخیر یا شروع مجدد دارو باید فقط با تصمیم پزشک انجام شود.

مصرف ایمفینزی در بارداری و شیردهی

اطلاعات مربوط به مصرف ایمفینزی در دوران بارداری محدود است، اما به دلیل سازوکار اثر این دارو، احتمال آسیب به جنین وجود دارد. بنابراین مصرف آن در دوران بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود، مگر در شرایط خاص و با ارزیابی دقیق متخصص.

زنان در سن باروری باید درباره روش مناسب پیشگیری از بارداری در طول درمان و مدت توصیه‌شده پس از آخرین دوز با پزشک مشورت کنند.

در دوران شیردهی نیز به دلیل احتمال انتقال دارو یا اثرات نامطلوب بر نوزاد، شیردهی در طول درمان و برای مدت توصیه‌شده پس از آخرین دوز باید طبق نظر پزشک متوقف شود.

تداخلات دارویی ایمفینزی

ایمفینزی ممکن است به‌تنهایی یا همراه با داروهای دیگر استفاده شود. اگرچه تداخلات متابولیکی آن با بسیاری از داروها مانند داروهای خوراکی رایج متفاوت است، مصرف هم‌زمان داروها همچنان باید تحت نظارت پزشک باشد.

پیش از شروع درمان، فهرست تمام داروهای مصرفی، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را در اختیار پزشک قرار دهید. مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا کورتیکواستروئیدها ممکن است در برخی شرایط بر پاسخ درمانی یا مدیریت عوارض ایمنی اثر بگذارد؛ با این حال، در صورت بروز عارضه ایمنی، پزشک ممکن است برای کنترل آن از کورتون یا داروهای سرکوب‌کننده ایمنی استفاده کند.

شرایط نگهداری داروی ایمفینزی

  • دارو باید مطابق دستور درج‌شده روی بسته‌بندی و بروشور رسمی نگهداری شود.

  • فرآورده‌های تزریقی معمولاً باید در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد نگهداری شوند.

  • از یخ‌زدگی دارو جلوگیری شود.

  • ویال در بسته‌بندی اصلی و دور از نور نگهداری شود.

  • از تکان دادن شدید ویال خودداری کنید.

  • آماده‌سازی، رقیق‌سازی و تزریق دارو باید توسط کادر درمان و مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود.

  • از مصرف دارویی که تاریخ انقضای آن گذشته یا ظاهر محلول آن غیرطبیعی است، خودداری شود.

سوالات متداول درباره ایمفینزی 150mg/10ml

۱. ایمفینزی برای درمان چه بیماری‌هایی استفاده می‌شود؟

این دارو در درمان برخی انواع سرطان ریه، سرطان مجاری صفراوی، سرطان کبد، سرطان آندومتر و بعضی سرطان‌های دیگر کاربرد دارد. نوع مصرف به تشخیص پزشک و شرایط اختصاصی بیمار بستگی دارد.

۲. ماده مؤثره ایمفینزی چیست؟

ماده مؤثره آن دوروالوماب (Durvalumab) است که یک آنتی‌بادی مونوکلونال و مهارکننده PD-L1 محسوب می‌شود.

۳. آیا ایمفینزی داروی شیمی‌درمانی است؟

خیر. ایمفینزی در گروه داروهای ایمنی‌درمانی قرار دارد و با تغییر پاسخ سیستم ایمنی به سلول‌های سرطانی عمل می‌کند؛ هرچند ممکن است همراه با شیمی‌درمانی تجویز شود.

۴. ایمفینزی چگونه به مقابله با سرطان کمک می‌کند؟

این دارو پروتئین PD-L1 را مهار می‌کند و مانع ارسال برخی پیام‌های مهاری به سلول‌های T می‌شود. در نتیجه، سیستم ایمنی می‌تواند بهتر به سلول‌های سرطانی پاسخ دهد.

۵. آیا ایمفینزی عوارض خطرناک دارد؟

بله. در کنار عوارضی مانند خستگی، تهوع و بثورات پوستی، احتمال التهاب ناشی از فعالیت سیستم ایمنی در اندام‌هایی مانند ریه، کبد، روده، کلیه و غدد درون‌ریز وجود دارد. برخی از این عوارض نیازمند درمان فوری هستند.

۶. تزریق ایمفینزی هر چند وقت یک‌بار انجام می‌شود؟

فاصله تزریق به نوع سرطان و رژیم درمانی بستگی دارد و ممکن است هر دو، سه یا چهار هفته باشد. برنامه دقیق را متخصص سرطان تعیین می‌کند.

۷. آیا ایمفینزی به‌تنهایی مصرف می‌شود؟

در برخی شرایط به‌صورت تک‌دارویی استفاده می‌شود و در برخی دیگر همراه با داروهایی مانند شیمی‌درمانی یا ترملیموماب تجویز می‌شود.

۸. آیا در طول درمان با ایمفینزی انجام آزمایش ضروری است؟

بله. بررسی دوره‌ای آزمایش خون و ارزیابی عملکرد کبد، کلیه و تیروئید اهمیت دارد. پزشک ممکن است بر اساس علائم بیمار آزمایش‌های تکمیلی درخواست کند.

۹. در صورت بروز عوارض، آیا باید تزریق ایمفینزی را قطع کرد؟

بیمار نباید شخصاً درمان را قطع کند. در صورت بروز عوارض، پزشک شدت آن‌ها را بررسی کرده و ممکن است درمان را موقتاً متوقف کند، به تعویق بیندازد یا در موارد خاص به‌طور دائمی قطع کند.

۱۰. آیا ایمفینزی برای همه بیماران مبتلا به سرطان مناسب است؟

خیر. انتخاب این دارو به نوع و مرحله سرطان، نتایج بررسی‌های بافت‌شناسی و مولکولی، سابقه بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

چکیده مطلب

ایمفینزی (Imfinzi) با ماده مؤثره دوروالوماب، یک داروی ایمنی‌درمانی و مهارکننده PD-L1 است که برای درمان برخی سرطان‌ها از جمله سرطان ریه، مجاری صفراوی، کبد و آندومتر استفاده می‌شود. این دارو با تقویت پاسخ ایمنی بدن به مقابله با سلول‌های سرطانی کمک می‌کند و ممکن است به‌تنهایی یا همراه با داروهای دیگر تجویز شود. با توجه به احتمال بروز عوارض ایمنی جدی، مصرف آن باید تحت نظارت متخصص و همراه با پایش منظم بیمار انجام شود.

تهیه و ارائه اطلاعات دارویی: شرکت پویش دارو گستر برتر فارس

توجه: مطالب این مقاله با هدف افزایش آگاهی درباره دارو تهیه شده‌اند و جایگزین بروشور رسمی، تشخیص پزشک یا توصیه تخصصی داروساز نیستند. مصرف و تنظیم دوز ایمفینزی باید صرفاً توسط پزشک متخصص انجام شود.